Lýðræði í sveitarfélögum

Námsferð fyrir sveitarstjórnarmenn í ágúst 2016

Sambandið stóð, með aðstoð sænska sveitarfélagasambandsins, fyrir hópferð sveitarstjórnarmanna til Svíþjóðar í lok ágúst 2016 til að kynna sér íbúasamráð í sænskum sveitarfélögum.  Sænska sambandið hefur undanfarin ár, á grundvelli stefnumótandi áherslu landsþings þess, unnið að því að aðstoða sænsk sveitarfélög við að byggja upp kunnáttu og reynslu í íbúasamráði. Áherslan er á að samþætta íbúasamráð inn í ákvörðunarferla og á aðferðarfræði til að ná til rétts hóps íbúa út frá þeim álitaefnum sem eru til umfjöllunar hverju sinni.  Þrjú sveitarfélög af mismunandi stærð voru heimsótt og hópurinn fékk heils dags kynningu hjá sérfræðingum sænska sveitarfélagasambandsins í Stokkhólmi.  Var mikil ánægja með ferðina og hér er skýrsla þar sem er gerð grein fyrir þeim kynningum sem hópurinn fékk.


Norrænt um lýðræði og stjórnun frá 2012

Árlega halda starfsmenn norrænu sveitarfélagasambandanna, sem sinna verkefnum um lýðræði og stjórnun, samráðsfund til skiptis í hinum norrænu ríkjum. Á fundinum, sem að þessu sinni var haldinn á Álandseyjum í júní 2012, kom margt fram sem áhugavert er fyrir íslenska sveitarstjórnarmenn og starfsmenn sveitarfélaga, m.a. hvernig Finnar eru að vinna að sameiningum sveitarfélaga, hvað samböndin eru að gera til að efla íbúalýðræði, um endurskoðun sveitarstjórnarlaga, hvernig áhersla er á að fólk geti valið þjónustuveitendur innan velferðarþjónustunnar, hversu mismunandi þjónustan geti verið á milli sveitarfélaga, nýjar stjórnunaraðferðir til að ná meiri hagræðingu og árangri, nám fyrir kjörna og ráðna stjórnendur sveitarfélaga o.fl. Hér að neðan má finna samantekt sviðsstjóra þróunar- og alþjóðasviðs eftir fundinn.

  1. Hvernig er unnið að íbúalýðræði í norrænum grannríkjum

  2. Breytingar á sveitarfélagaskipaninni í norrænum grannríkjum

  3. Nýmæli í stjórnun sveitarfélaga í norrænum grannríkjum, þróunarverkefni og námstilboð


Námskeið um lýðræði í sveitarfélögum frá 2010

Samband íslenskra sveitarfélaga stóð fyrir námskeiði um lýðræði í sveitarfélögum 6. september 2010. Leiðbeinendur voru tveir danskir sérfræðingar sem hafa mikla reynslu af ráðgjöf í lýðræðismálum fyrir dönsk sveitarfélög. Þau eru Søren Frilander ráðgjafi hjá danska sveitarfélagasambandinu, KL,  og Anne Torzen, blaðamaður og ráðgjafi en hún stýrir einnig Miðstöð um íbúasamráð, sjá www.centerforborgerdialog.dk.

Í Danmörku hefur lýðræði á sveitarstjórnarstigi verið í brennidepli eftir veigamiklar breytingar á sveitarstjórnarstiginu, sem fólu í sér sameiningar sveitarfélaga og flutning verkefna til þeirra.  KL hleypti í kjörfarið af stað lýðræðisverkefni sem beinist af því að uppfræða sveitarfélög um lýðræðismál og skapa umræður og farvega fyrir nýsköpun í lýðræðismálum.

Á námskeiðinu var sjónum beint að þróun lýðræðisins með sérstakri áherslu á íbúalýðræði. Farið var yfir ávinninga, hvað beri að varast og hvaða leiðir komi til greina. Sagt var frá reynsludæmum frá Danmörku.

Á námskeiðinu kynnti Garðabær lýðræðisstefnu sína en það er eina íslenska sveitarfélagið sem vitað er til að hafi samþykkt slíka stefnu.

Námskeiðið var í tvennu lagi. Annars vegar fyrir embættismenn og hins vegar fyrir pólítíska fulltrúa. Mikil ánægja var með námskeiðið og finna má hljóðupptökur, í tvennu lagi, af fyrirlestrunum og p.p.kynningar.  Allt þetta efni ásamt ýmsum tenglum um lýðræðismál má nálgast á síðu námskeiðsins.


Málþing um lýðræði í sveitarfélögum haustið 2009

Lýðræðishópur sambandsins stóð í samvinnu við Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála við HÍ, fyrir málþingi um lýðræðismál í sveitarfélögum þann 19. ágúst 2009 sem ætlað var að vera inngangur og grunnur að umræðum um lýðræðismál í sveitarfélögum.

Erindi frá málþinginu:

  • Dagur B. Eggertsson kynnir hugmyndir og tillögur lýðræðishóps sambandsins, m.a. um siðareglur á sveitarstjórnarstigi og miðlæga siðanefnd.
  • Gunnar Helgi Kristinsson prófessor fjallar um það áfall sem fulltrúalýðræðið varð fyrir í efnahagshruninu, hlutverk sveitarfélaga í að endurbyggja traust á lýðræðiskerfinu og mismunandi leiðir til að styrkja lýðræðið í sveitarfélögum.
  • Magnús Karel Hannesson, sviðsstjóri rekstrar- og útgáfusviðs sambandsins, kynnir markmið og áhrif tillagna um persónukosningar til sveitarstjórna í frumvarpi til laga um breytingu á lögum um kosningar til sveitarstjórna sem lagt hefur verið fram á Alþingi.
  • Samantekt um tillögur um persónukosningar til sveitarstjóra, siðareglur og siðanefnd sveitarfélaga.
  • Minnisblað Gunnars Helga Kristinssonar prófessors um lýðræðismál.


Evrópsk lýðræðisvika

Evrópuráðið hvetur sveitarfélög í aðildarríkjum sínum til skipuleggja lýðræðisviku í kringum 15. okt. en þann dag árið 1985 var Evrópusáttmáli um sjálfstjórn sveitarfélaga opnaður til undirritunar. Markmiðið með slíkri lýðræðisviku er að auka vitund íbúa og annarra um mikilvægi  hins staðbundna lýðræðis í sveitarfélögum og þátttöku íbúa í því. Á heimasíðu átaksins er upplýsingar og hugmyndir um skipulag viðburða. Það gæti verið áhugavert fyrir íslensk sveitarfélög að nýta þessa umgjörð Evrópuráðsins fyrir samræður við íbúa um lýðræðismál í ljósi aðstæðna á Íslandi í dag.