Evrópuráðið og íslensk sveitarfélög

Evrópuráðið lætur sveitarstjórnarmál til sín taka. Sveitarstjórnarþing Evrópu er hluti af starfsemi Evrópuráðsins, „The Congress of Local and Regional Authorities“. Þingið er ráðgefandi gagnvart ráðherranefnd og þingi Evrópuráðsins. Á því eiga sæti kjörnir fulltrúar frá sveitarfélögum og héruðum í Evrópu. Þingfulltrúar eru 315 og þeir eru fulltrúar fyrir yfir 200.000 sveitarfélög og héruð í Evrópu. Þingfulltrúar skiptast í landsdeildir og politískar fylkingar. Þingið starfar í tveimur deildum, sveitarfélaga- og héraðadeild og líka í einni sameiginlegri deild. Þing eru haldin tvisvar á ári að vori og hausti. Innan þingsins starfa fjórar nefndir:

  1. Stjórnskipunarnefnd („Statutory Forum“)
  2. Eftirlitsnefnd (Monitoring Committee)
  3. Stjórnunarnefnd (Governance Committee)
  4. Nefnd um um mál sem efst eru á baugi hverju sinni (Current Affair Committee)

Stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga tilnefnir þrjá kjörna fulltrúa til setu á þinginu og þrjá varamenn. Sviðsstjóri þróunar- og alþjóðasviðs er ritari íslensku sendinefndarinnar á þinginu.

Sveitarstjórnarþingið hefur unnið að ýmsum Evrópusamningum um málefni sveitarstjórnarstigsins, en þar ber hæst Evrópusáttmálann um sjálfsstjórn sveitarfélaga, sem Ísland hefur fullgilt. Fullgilding felur í sér að aðildarríki skuldbinda sig til að virða sjálfstjórnarrétt sveitarfélaga í innlendri lagasetningu sinni. Þingið hefur ályktað um fjölmörg mál.

Það gerir reglulega úttektir á stöðu staðbundins lýðræðis í aðildarríkjum sínum sem lagðar eru fyrir þingið. Þingið lét fara fram úttekt á íslenska sveitarstjórnarstiginu 2009 og samþykkti ályktun á grundvelli hennar sem send var ráðherranefnd Evrópuráðsins. Úttektin var í meginatriðum jákvæð en mælt var með nokkrum breytingum á sveitarstjórnarlögum til að treysta sjálfstjórn sveitarfélaga og samskipti ríkis og sveitarfélaga. Þingið fylgist með framkvæmd sveitarstjórnarkosninga í aðildarríkjunum og setur evrópska staðla um þau mál. Það hefur t.d. sett leiðbeinandi siðareglur fyrir kjörna fulltrúa á sveitarstjórnarstigi. Undanfarin ár hefur það einnig verið veigamikill þáttur í starfi þingsins að aðstoða nýju aðildarríkin við að innleiða sjálfstjórn sveitarfélaga og héraða.

Nánari upplýsingar á heimasíðu Evrópuráðsins.  

Á vegum Evrópuráðsins er starfandi stýrinefnd um staðbundið lýðræði (CDLR) sem er skipuð fulltrúum ráðuneyta. Félagsmálaráðuneytið tekur þátt í störfum nefndarinnar. Einnig er starfandi sérfræðinganefnd um fjármál sveitarfélaga (LRFL) sem ráðuneytið tekur þátt í. Þessar nefndir semja drög að tilmælum til aðildarríkja og skýrslur. Á heimasíðu velferðarráðuneytisins má sjá lista yfir tilmæli sem snerta sveitarfélög. Þar kemur einnig fram að þau hafi sum hver verið höfð til hliðsjónar við lagasetningu hér á landi.