Á þinginu kom fram að ofbeldi gegn kjörnum fulltrúum er stöðugt að aukast í Evrópu og það á ekki síður við um kjörna fulltrúa á sveitarstjórnarstigi. Styrkur sveitarstjórnarstigsins felst í nálægð kjörinna fulltrúa við íbúa, en því fylgja einnig áskoranir, ekki síst þegar kemur að hótunum og ofbeldi. Í ljósi sveitarstjórnarkosninga á Íslandi í maí á þessu ári er sérstaklega vert að nefna að í kosningabaráttu eru hótanir oft notaðar til að letja frambjóðendur frá því að bjóða sig fram og algent er að fólk bjóði sig ekki aftur fram að loknu einu kjörtímabili, meðal annars vegna þess álags, áreitis og hótana sem starfinu fylgir.

 Þá fjallaði þingið um aðgang íbúa fámennra og dreifra byggða að heilsugæslu. Víða í Evrópu er aðgangur íbúa að heilsugæslu mikil áskorun og þar er Ísland engin undantekning. Skortur á fagfólki og kostnaður í tengslum við rekstur heilsugæslu er víða viðvarandi vandi. Þá sýna rannsóknir á Íslandi að fólk sem býr á landsbyggðinni telur heilsu sína vera almennt verri en þeir sem búa á höfuðborgarsvæðinu.

Þingið er eina stofnun sinnar tegundar í Evrópu sem hefur það hlutverk að fylgjast með og efla þróun lýðræðis í sveitarfélögum og héruðum í aðildarríkjum Evrópuráðsins.

Fulltrúar Íslands á þinginu að þessu sinni voru Heiða Björg Hilmisdóttir, Ásgerður K. Gylfadóttir og Þórhildur Kristínardóttir ungliðafulltrúi Íslands.

Sveitarstjórnarþing Evrópuráðsins var haldið í Strassborg dagana 27. mars – 2 apríl. Meðal þess sem þingið fjallaði um var innrás Rússlands í Úkraínu, aðgangur að heilsugæslu í fámennum og dreifðum byggðum og ofbeldi gegn kjörnum fulltrúum.

Sveitarstjórnarþing Evrópuráðsins ræðir stöðu lýðræðis og mannréttinda


Nýjustu tölur um stöðu úrgangsmála á Íslandi sýna glöggt merki um góðan árangur sveitarfélaga hvað varðar meðhöndlun úrgangs. Endurvinnsla heimilisúrgangs hefur aukist á meðan urðun heimilisúrgangs hefur dregist umtalsvert saman á milli áranna 2023-2024. Sveitarfélögin bera ábyrgð á að ná tölulegum markmiðum um endurvinnslu og urðun heimilisúrgangs en árið 2035 er markmiðið að urðun heimilisúrgangs sé undir 10%. Allt lítur út fyrir að sveitarfélögin muni ná því markmiði með góðu móti og vel fyrir tímamörkin en urðun heimilisúrgangs var aðeins 10,3% árið 2024.  

Þessum góða árangri má bæði þakka sveitarfélögunum sem hafa innleitt kerfi sérsöfnunar og íbúum þeirra sem hafa lagt mikið af mörkum við að bæta flokkun heima fyrir.  

Umhverfis- og orkustofnun heldur utan um úrgangstölfræði Íslands og birti tölur fyrir árið 2024 á úrgangur.is. Samkvæmt stofnuninni eru ýmis jákvæð teikn á lofti um að úrgangsmagn sé að dragast saman. Heildarmagn heimilisúrgangs hefur dregist saman samhliða hækkandi íbúafjölda síðastliðin þrjú ár, úr 610 kg/íbúa árið 2022 í 565 kg/íbúa árið 2024.  Endurvinnsla heimilisúrgangs eykst um 39,2% á milli ára og munar þar mestu um aukna sérsöfnun lífúrgangs og vinnslu hans í jarðgerð. Staða á endurvinnslu pappírs og pappa, málmumbúða og viðarumbúða er einnig jákvæð.  

Þó að endurvinnsla heimilisúrgangs hafi aukist er Ísland enn undir lögbundnum markmiðum sem eru 55% endurvinnsla árið 2025 og 60% árið 2030. Til þess að ná þessum markmiðum þarf hlutfall blandaðs heimilisúrgangs að dragast enn frekar saman. Í því samhengi bendir Umhverfis- og orkustofnunin á, að á sama tíma og heimili landsins sérsafni og flokki úrgang, hafi vinnustaðir dregið lappirnar í því að koma upp sambærilegu kerfi. Bæta þurfi flokkun á vinnustöðum og í almenningsrýmum til að ná auknum árangri í endurvinnslu. Vinnustaðir þurfa að fylgja því fyrirkomulagi sem sveitarstjórnir ákveða og setja fram í samþykktum sínum um meðhöndlun heimilisúrgangs, líkt og heimilum er skylt að gera.  

Samhliða samdrætti í magni heimilisúrgangs hefur losun gróðurhúsalofttegunda vegna úrgangs einnig dregist saman. Nýjustu losunartölur frá Umhverfis- og orkustofnun sýna að losun tengd úrgangi dróst saman um 4,5% milli áranna 2023 og 2024. Þegar niðurbrotið er skoðað kemur í ljós að samdrátturinn er fyrst og fremst vegna minni urðunar úrgangs, en losun vegna urðunar dróst saman um 5,8% á milli ára. Umhverfis- og orkustofnun eignar aukinni sérsöfnun úrgangs, sérstaklega lífúrgangs, þennan samdrátt að mestu leyti. 

Þegar þróunin er skoðuð yfir lengra tímabil hefur losun vegna urðunar úrgangs dregist saman um 28% frá árinu 2005 til ársins 2024 og er gert er ráð fyrir að öll úrgangstengd losun muni dragast saman um 48% árið 2030 m.v. árið 2005 í takt við áframhaldandi aðgerðir ríkis og sveitarfélaga. 

Góður árangur sveitarfélaga ástæða til bjartsýni  

Núverandi frammistaða verður vonandi til þess að kynda undir metnað sveitarfélaga og íbúa þeirra til að halda áfram á góðri braut. Sú vinna sem sveitarfélög réðust í við að innleiða kerfi sérsöfnunar úrgangs er að skila góðum árangri. Tilefni er til að skoða hvar hægt er að gera enn betur með því að draga úr magni úrgangs og flokka meira og ættu vinnustaðir ekki að láta sitt eftir liggja í þeim efnum. Af frumkvæði sveitarfélaga er einnig verið að stíga fyrstu skrefin að byggingu innlendrar orkubrennslu fyrir óendurvinnanlegan úrgang sem mun leysa urðun og flutning úrgangs til annarra landa af hólmi. Með aukinni innviðauppbyggingu og betri úrgangsstjórnun má segja að horfur séu góðar í úrgangsmálum.   

Samhent átak sveitarfélaganna við að innleiða sérsöfnun skilar sér í auknum árangri í úrgangsmálum

Magn og urðun heimilisúrgangs dregst saman á milli ára

Viðburður stafrænu ráðstefnunnar 2026

Hér fyrir neðan má einnig sjá upptökuna af ráðstefnunni og finna má erindin með því að flakka milli kafla í upptökunni.

Stafræn ráðstefna sveitarfélaganna var haldin 25. mars síðastliðinn í Grósku. Ráðstefnan var tekin upp og hefur upptakan verið birt á vef Sambandsins. Erindin voru fjölbreytt og fróðleg og salurinn fullur af innblásnum ráðstefnugestum.

Upptaka frá stafrænu ráðstefnu sveitarfélaganna birt

Rakel hefur starfað hjá Reykjavíkurborg frá árinu 2007, fyrst samhliða námi og síðar sem lögfræðingur og teymisstjóri á skrifstofu kjaramála. Hún hefur setið í samninganefnd Reykjavíkurborgar frá árinu 2018 og var skipuð varaformaður nefndarinnar árið 2019. Árið 2022 tók hún við starfi skrifstofustjóra kjaramála hjá mannauðssviði borgarinnar og gegndi frá þeim tíma jafnframt formennsku í samninganefnd Reykjavíkurborgar. 

Rakel er með MLgráðu og ‑BAgráðu í lögfræði frá Háskólanum‑ í Reykjavík, hefur málflutningsréttindi fyrir héraðsdómi og lauk viðurkenndri sáttamiðlaramenntun frá The Mediator’s Institute of Ireland árið 2022.   

„Það er mikill fengur að fá Rakel á kjarasvið Sambandsins og hún kemur með mikla reynslu af kjaramálum, samningaviðræðum og daglegum samskiptum við starfsfólk sveitarfélaga og stéttarfélög,“ segir Arnar Þór Sævarsson, framkvæmdastjóri Sambandsins. „Hún hefur góða yfirsýn yfir málaflokkinn, sterka samningafærni og lausnamiðaða nálgun sem mun nýtast teyminu strax frá fyrsta degi.“ 

Samband íslenskra sveitarfélaga hefur ráðið Rakel Guðmundsdóttur í starf varaformanns samninganefndar sveitarfélaga. Rakel hefur víðtæka reynslu af kjaramálum, samningagerð og stjórnun innan opinberra vinnustaða og hefur undanfarin ár leitt samninganefnd Reykjavíkurborgar. 

Leitarniðurstöður

Rakel Guðmundsdóttir ráðin varaformaður samninganefndar Sambandsins

Samband íslenskra sveitarfélaga

Leitarniðurstöður

Rakel Guð­munds­dótt­ir ráð­in vara­for­mað­ur samn­inga­nefnd­ar Sam­bands­ins

Rakel Guðmundsdóttir ráðin varaformaður samninganefndar Sambandsins