Fara í aðalefni

Stafræn vegferð

Heild­stæð yf­ir­sýn yfir skóla­göngu barna á Ís­landi 

23. mars 2026

Innritun í 1. bekk grunnskóla, sem hófst í febrúar, fer nú í fyrsta sinn fram með miðlægum hætti í nýjum Nemendagrunni. Þetta markar þau tímamót að í fyrsta skipti er hægt að fylgjast með því á landsvísu að öll börn á skólaskyldualdri séu í skóla og tryggja að mikilvæg gögn fylgi barninu í gegnum alla skólagönguna.

Þórdís Jóna Sigurðardóttirr, forstjóri Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu, Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra og Jón Björn Hákonarson, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga, skoða nýjan miðlægan Nemendagrunn.
Þórdís Jóna Sigurðardóttirr, forstjóri Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu, Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra og Jón Björn Hákonarson, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga, skoða nýjan miðlægan Nemendagrunn.

Með tilkomu Nemendagrunns er jafnframt lagður grunnur að gagnadrifnu menntakerfi þar sem ákvarðanir um skólastarf, stuðning og stefnumótun byggjast á heildstæðum og áreiðanlegum gögnum.

Hingað til hafa gögn um skólabörn verið vistuð í mörgum ótengdum kerfum hjá ólíkum sveitarfélögum. Það hefur þýtt að þegar barn flytur eða skiptir um skóla, þurfa upplýsingar um námsframvindu og stuðningsþarfir oft að berast handvirkt á milli, sem eykur hættuna á að mikilvæg þjónusta rofni. Með nýja kerfinu, sem er samstarfsverkefni mennta- og barnamálaráðuneytisins, Sambands íslenskra sveitarfélaga og Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu (MMS), er þessu breytt til frambúðar. 

Ávinningur af miðlægum Nemendagrunni: 

·       Gögn fylgja barninu: Upplýsingar um námsmat og stuðningsþarfir fylgja barninu sjálfkrafa á milli skóla og sveitarfélaga. 

·       Engin börn „týnast“: Stjórnvöld hafa nú í fyrsta sinn miðlæga yfirsýn til að tryggja að hvert einasta barn á skólaskyldualdri sé í skóla og njóti réttar síns til náms. 

·       Menntayfirvöld fá heildræna yfirsýn: Nýr miðlægur gagnagrunnur auðveldar utanumhald um námsframvindu barna á Íslandi og gerir stjórnvöldum kleift að skoða námsárangur eftir skólum, sveitarfélögum og fleiri breytum ásamt þróun milli ára. Það er forsenda þess að hægt sé að meta hvað virkar og hvar þörf er á úrbótum til að bæta námsárangur á landsvísu.  

 Nýju stöðu- og framvindupróf Matsferils í stærðfræði og lesskilningi sem nú er verið að leggja fyrir í öllum grunnskólum landsins eru meðal þeirra gagna sem nýi nemendagrunnurinn heldur utan um, ásamt lesfimiprófum. Matsferill er nýtt samræmt námsmat sem ætlað er að mæla betur námsframvindu grunnskólabarna á samanburðarhæfan hátt á landsvísu með tíðari og fjölbreyttari mælingum en áður.

Fyrirlögn nýju prófanna og innritun í 1. bekk grunnskóla lýkur í vikunni.

Jón Björn Hákonarson, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga: 

„Sameiginlegur nemendagrunnur er mikið framfaraskref fyrir sveitarfélögin. Með sameiginlegu kerfi er hægt að tryggja að gögn fylgi börnum á milli skóla milliliðalaust og  þjónusta rofni síður við flutninga. Þannig fái sveitarfélög betri yfirsýn sem styrkir bæði stefnumótun og daglegt starf í skólakerfinu. Með sameiginlegum nemendagrunni fáum við einnig yfirsýn yfir öll börn sem eru ekki skráð í skóla á Íslandi og það skiptir okkur miklu máli.“  

Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra: 

„Með nemendagrunni náum við loksins utan um öll börnin okkar og getum tryggt að þau týnist ekki í kerfinu – og að við getum fylgst með stöðu þeirra til dæmis í gegnum okkar nýja matsferil. Við ætlum að halda fast og vel utan um gögnin og með því að nýta þessi frábæru verkfæri saman fáum við nú loksins ekki bara upplýsingar um stöðu hvers barns heldur heildarmynd af stöðu menntakerfisins – mynd sem hefur ekki verið nægilega skýr fram til þessa. Þau gögn sem þarna verða til eru forsenda þess að við sjáum hvar skórinn kreppir og getum beint aðgerðum á þá staði þar sem þeirra er þörf. Ég mælti  nýverið fyrir frumvarpi sem leggur grundvöll að frekari söfnun og vinnslu gagna úr grunninum, menntakerfinu og þar með öllu samfélaginu til hagsbóta en með öryggi og persónuvernd í fyrirrúmi.“ 

Þórdís Jóna Sigurðardóttir, forstjóri Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu: 

„Hjartað í þessu verkefni er barnið sjálft. Við erum að rífa niður veggi í kerfinu til að tryggja að ekkert barn lendi á milli stafs og hurðar. Nemendagrunnurinn er hornsteinninn í stafrænni uppbyggingu menntakerfisins til framtíðar og með því að láta gögnin fylgja barninu tryggjum við að tæknin vinni með hagsmunum nemenda, skapi samfellu í námi og verði það öfluga öryggisnet sem hvert einasta barn á skilið.“