Á kynningarfundunum var farið yfir skipulag samstarfsins, sameiginlega stefnumörkun og helstu verkefni. Sérstök áhersla var lögð á stöðu stafrænnar umbreytingar, samspil við stafræna stefnu hins opinbera og þau tækifæri sem felast í aukinni samræmingu, miðlægum lausnum og betri gagnaskiptum.

Samhliða kynningarfundunum voru haldnar alls 19 vinnustofur. Unnið með þrjár megin stoðir stafrænnar umbreytingar:

rekstur og innra starfsumhverfi sveitarfélaga,

samskipti og samræmingu við ríki og aðra aðila.

Markmið vinnustofanna var að greina stöðu sveitarfélaga, forgangsraða verkefnum og móta skýrar aðgerðir sem hvert sveitarfélag getur unnið áfram að. Vinnan byggir á því að sameiginleg umbreyting skili aukinni skilvirkni, betri þjónustu og sterkari innviðum til framtíðar.

Áherslur til næstu ára snúa að áframhaldandi uppbyggingu stafræns samstarfs, aukinni samræmingu á verklagi og þjónustu, og styrkingu tæknilegra innviða sveitarfélaga. Jafnframt er lögð áhersla á að efla þekkingu, bæta aðgengi að gögnum og styðja sveitarfélög við að innleiða stafrænar lausnir með ábyrgum og samræmdum hætti.

Sambandið vill færa sveitarfélögum sínar bestu þakkir fyrir góða þátttöku, opið samtal og mikilvægt framlag á kynningarfundum og vinnustofum.

Sveitarfélög sem hafa áhuga á vinnustofum á haustmánuðum eru hvött til að hafa samband við stafrænt teymi Sambandsins.

Á tímabilinu september 2025 til maí 2026 fór stafrænt teymi Sambands íslenskra sveitarfélaga í alla landshluta og héldu kynningarfundi um stafrænt samstarf sveitarfélaga, stöðu verkefna og horfur í málaflokknum.

Kynningarfundir og vinnustofur um stafrænt samstarf sveitarfélaga

Samkomulagið kveður á um að ríkið taki að sér framkvæmd og beri ábyrgð á fjármögnun sérhæfðrar þjónustu við börn með fjölþættan vanda sem búsett eru utan heimilis, en þessi börn hafa verið að jafnaði um 35 á landinu öllu. Með nýrri reglugerð hefur ríkið hins vegar einhliða endurskilgreint og þrengt þann hóp barna sem fellur undir samkomulagið. Settar eru kerfislegar skorður sem útiloka börn frá aðgengi í viðeigandi úrræði þar sem ríkið stendur straum af kostnaði, þrátt fyrir mat sérfræðinga um þörf þeirra fyrir fjölþætta þjónustu.

Engin fagleg rök eru fyrir því af hverju ríkið ætti ekki að sinna þessum börnum, eingöngu fjárhagsleg rök, en ríkið greiddi fyrir úrræði hópsins í fyrra á grundvelli samkomulagsins. Kostnaður vegna þjónustu við þessi börn er einfaldlega meiri en ríkið hafði gert ráð fyrir og því hefur ríkið ákveðið einhliða að endurskilgreina þessa hópa 15 mánuðum eftir að hafa undirritað samkomulag um ábyrgðarskiptingu við sveitarfélögin. 

Stjórn Sambandsins ítrekar að samkomulagið snérist um breytta ábyrgðarskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga til framtíðar en ekki um það að ríkið myndi leggja málaflokknum til ákveðið fjármagn. Ríkið tók að sér ábyrgð á framkvæmd og fjármögnun þjónustu við þennan hóp. Það er óásættanlegt að ríkið ætli nú að skilgreina hópinn með öðrum hætti en samið var um þar sem það fjármagn sem ríkið ætlaði til málaflokksins er ekki fullnægjandi. 

Þetta snýst ekki aðeins um einstaka reglugerð heldur traustið á milli ríkis og sveitarfélaga. Sveitarfélögin undirrituðu samkomulagið 19. mars 2025 í góðri trú um að þar væri lagður sameiginlegur grunnur að betri þjónustu við börn með flóknar þarfir. Nú er ríkið að ganga á bak orða sinna. Það hlýtur að vekja upp alvarlegar spurningar hjá sveitarfélögum um traust og trúverðugleika ríkisins þegar kemur að því að standa við gerða samninga.

Stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga undrast vinnubrögð ríkisins við reglugerð um vistun barna með fjölþættar stuðningsþarfir og telur að með henni sé ríkið að brjóta samkomulag ríkis og sveitarfélaga um skýra ábyrgðarskiptingu í málefnum barna með fjölþættan vanda frá 19. mars 2025. 

Standa ekki við samkomulag um börn með fjölþættan vanda

Fyrir kosningarnar stóð Sambandið, í samstarfi við innviðaráðuneytið, fyrir sérstöku átaki með það að markmiði að hvetja fólk til að nýta kosningarétt sinn og auka þátttöku í sveitarstjórnarkosningum. Bogi Ágústsson var andlit herferðarinnar og hvatti landsmenn til að láta rödd sína heyrast.

Kjörsókn jókst töluvert í 10 stærstu sveitarfélögum landsins, þar sem stór hluti kjósenda býr. Þannig jókst kjörsókn í Reykjavík um 4,31%, í Kópavogi 9,50%, í Garðabæ um 9,80% og um 7% í Mosfellsbæ og á Akranesi.

Þetta er ánægjuleg þróun í ljósi þess að þátttaka í sveitarstjórnarkosningum hefur farið lækkandi í nær öllum kosningum frá aldamótum, sérstaklega í stærri sveitarfélögum. Nú sést hins vegar skýr viðsnúningur og aukin þátttaka meðal kjósenda víða um land.

„Sveitarstjórnir hafa mikil áhrif á daglegt líf fólks um allt land og því skiptir miklu máli að sem flest taki þátt í að velja sína fulltrúa. Það er mjög ánægjulegt að sjá góða aukningu í kjörsókn og þessi viðsnúningur sýnir að það skiptir máli að fara í markvissa vinnu til þess að fá fólk á kjörstað. Sambandið mun áfram vinna að því með sveitarfélögunum og stjórnvöldum að efla þátttöku almennings í sveitarstjórnarkosningum, og sérstaklega meðal ungs fólks og nýrra íbúa,“ segir Jón Björn Hákonarson, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga.

Kosningaþátttaka í sveitarstjórnarkosningunum sem fram fóru 16. maí 2026 jókst um 4,23 prósentustig frá síðustu sveitarstjórnarkosningum. Kjörsókn var 67,04% samanborið við 62,81% árið 2022.

Kosningaþátttaka jókst um 4,23%

Samband íslenskra sveitarfélaga hafnar þeirri fullyrðingu ráðuneytisins að ný reglugerð um börn með fjölþættar stuðningsþarfir sé í samræmi við samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá 19. mars 2025. 

Með reglugerðinni er skilgreining hópsins sem um ræðir einhliða þrengd af ráðuneytinu. Fjöldi barna sem áður voru metin af sérfræðingum með fjölþættar stuðningsþarfir falla nú utan skilgreiningarinnar nú þegar ríkið hefur tekið yfir ábyrgðina.  

Þetta er efnisleg stefnubreyting sem gengur gegn samkomulaginu og felur í sér að hópur barna með flóknustu þjónustuþarfirnar stendur eftir án viðeigandi úrræða. Sambandið krefst þess að reglugerðin verði endurskoðuð þannig að hún taki mið af raunverulegum þörfum barna en ekki af því hvort stuðningur við þau muni að endingu draga úr þjónustuþörf barnanna. Það er á þeim grunni sem ríkið vill aðgreina hóp barna með fjölþættar stuðningsþarfir og er Sambandið því mótfallið. 

Sambandið ítrekar að samkomulagið snérist um breytta ábyrgðarskiptingu milli ríkis og sveitarfélaga til framtíðar en ekki um það að ríkið myndi leggja málaflokknum til tiltekið fjármagn. Ríkið tók að sér ábyrgð á framkvæmd og fjármögnun þjónustu við þennan viðkvæma hóp barna. Það er óásættanlegt að ríkið endurskilgreini hópinn einhliða með öðrum hætti en samið var um, þar sem það fjármagn sem ríkið ætlaði til málaflokksins er ekki fullnægjandi. 

Vegna svara mennta- og barnamálaráðuneytisins á gagnrýni Sambandsins varðandi vinnubrögð ráðuneytisins við nýja reglugerð um börn með fjölþættar stuðningsþarfir vill Sambandið koma eftirfarandi á framfæri:  

Leitarniðurstöður

Yfirlýsing frá Sambandinu vegna samkomulags um börn með fjölþættan vanda

Samband íslenskra sveitarfélaga

Leitarniðurstöður

Yf­ir­lýs­ing frá Sam­band­inu vegna sam­komu­lags um börn með fjöl­þætt­an vanda

Yfirlýsing frá Sambandinu vegna samkomulags um börn með fjölþættan vanda