Í gær, mánudaginn 31. ágúst, fór fram kynningarfundur á nýrri skýrslu um meðhöndlun lífúrgangs á Íslandi. Skýrslan var unnin fyrir Samband íslenskra sveitarfélaga og umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið af Stefáni Gíslasyni hjá Umhverfisráðgjöf Íslands. Þátttaka á fundinum var afar góð og augljóst að viðfangsefnið er sveitarfélögunum hugleikið. 

Meginniðurstöður skýrslunnar eru þær að áætlað magn matarúrgangs sem fellur til á landinu á ári er um 43.766 tonn en aðeins um 20.320 tonnum er sérsafnað og fara í vinnslu. Vísbendingar eru um að gera mætti betur í sérsöfnun lífúrgangs frá lögaðilum og bæta úr söfnun og meðhöndlun á garðaúrgangi.  

Núverandi afkastageta til að meðhöndla lífúrgang á landsvísu er um 33.379 tonn en ef litið er til afkastaþarfar árið 2035 þyrfti getan að aukast um 18.579 tonn, eða í heildina vera 51.958 tonn á ári. Skýrslan varpar ljósi á það að nauðsynleg uppbygging innviða er misjöfn eftir landshlutum en líklegt sé að svæðisbundin uppbygging innviða sé fýsilegust. Lítið geymsluþol lífúrgangs takmarkar í þessu samhengi kosti þess að vinna hann miðlægt auk þess sem flutningskostnaður getur verið hár þegar keyrt er með úrganginn landshluta á milli. 

Skýrsluna í heild sinni má nálgast hér.

Meðhöndlun lífúrgangs á Íslandi - útgefin skýrsla

Markmið fundarins var að efla samstarf, miðla þekkingu og læra hvert af öðru um þau viðfangsefni sem sveitarfélög á Norðurlöndum standa frammi fyrir á komandi árum.  

Heimsóknin hófst í Grindavík þar sem þátttakendur fengu tækifæri til að kynna sér aðstæður í bænum og áhrif náttúruhamfara á starfsemi sveitarfélagsins. Að því loknu hélt hópurinn að Hótel Geysi, þar sem hann dvaldi í þrjár nætur og tók þátt í fjölbreyttri dagskrá, meðal annars heimsókn í Hrunamannahrepp þar sem sveitarstjórinn Aldís Hafsteinsdóttir tók vel á móti hópnum.  


Á fundinum var fjallað um ýmsar af stærstu áskorunum norrænna sveitarfélaga. Hvert land leiddi umræður um þau málefni sem þar eru talin brýnust og miðlaði reynslu sinni til annarra þátttakenda. Sambandið leiddi umræðu um endurnýjun kjörinna fulltrúa á sveitarstjórnarstiginu og mikilvægi þess að efla skilning á hlutverki sveitarfélaga í samfélaginu. Aðrar umræður sneru meðal annars að áhrifum breyttrar aldurssamsetningar íbúa og aukningu ungmenna í velferðarþjónustu og sérskólum, fjármögnun innviða og þarfir þess að setja fram langtíma fjárfestingaáætlanir, atvinnuþátttöku og breytingar varðandi hæfni og þekkingu starfsmanna auk nýtingu gagna og gervigreindar til að styðja við stefnumótun og þjónustu sveitarfélaga.  

Fundurinn staðfesti mikilvægi norræns samstarfs sveitarfélaga. Þrátt fyrir ólíkar aðstæður eiga sveitarfélög á Norðurlöndum við margar sameiginlegar áskoranir að etja og því skiptir miklu máli að deila þekkingu, reynslu og hugmyndum um lausnir sem geta nýst víðar en innan landamæra hvers ríkis.  

Fulltrúar hagdeilda systursamtaka Sambandsins á Norðurlöndum komu saman á Íslandi í síðustu viku á árlegum samstarfsfundi sínum.

Norrænar hagdeildir funduðu á Íslandi

Verkefnið European City Facility hefur verið framlengt og tryggð fjármögnun upp á 11,1 milljón evra (u.þ.b. 1,5 milljarður ISK) til að styðja við 185 sveitarfélög sem hvert og eitt fær 60.000€ (8,5 milljón ISK), auk sérfræðiráðgjafar, til að útbúa fjárfestingaráætlun vegna verkefna sem flýta fyrir orkuskiptum. Auglýst verður þrisvar eftir umsóknum árin 2026 og 2027. Opnað verður næst fyrir umsóknir í október og hafa umsækjendur þá tvo mánuði til að skrifa og skila umsókn.

Verkefnið byggir á margra ára reynslu en nú þegar hafa rúmlega 400 sveitarfélög í Evrópu fengið stuðning við að þróa fjárfestingarhugmyndir fyrir aðgerðir sem stuðla að notkun á sjálfbærri orku og orkusparnaði. Þegar hafa þessar áætlanir skilað 1,8 milljarði evra í fjárfestingum (rúmlega 250 milljarðar ISK) en mun fleiri verkefni eru í farvatninu.

Samband íslenskra sveitarfélaga er einn samstarfsaðila í verkefninu og gegnir hlutverki landstengiliðs á Íslandi. Sambanið veitir umsækjendum og styrkþegum ráðgjöf og aðstoð í samstarfi við stjórnendur verkefnisins. Þegar hafa þrjú sveitarfélög á Íslandi hlotið styrki og stuðning í gegnum þetta verkefni.

Umsóknarferlið vegna næstu auglýsinga verður svipað því sem áður hefur verið en við bætist að nú verður hægt að sækja um styrki vegna verkefna sem snúa að því að kæla eða hita húsnæði í viðbót við aðgerðir sem snúa að því að bæta orkunýtingu eða skipta úr jarðefnaeldsneyti í hreina orku. Auk þess hefur þeim löndum fjölgað sem geta sótt um þessa styrki og eru þau nú 32.

Auglýst verður sérstaklega á næstu vikum hvaða dag opnað verður fyrir umsóknir, hvenær skilafrestur þeirra verður og hvenær haldinn verður kynningarfundur vegna þessa. Þangað til hvetjum við sveitarfélög til að skoða hvort ekki sé verkefni á döfinni sem notið gæti góðs af smá fjárhagslegum og faglegum stuðningi svo það verði að veruleika.

Frekari upplýsingar er að finna á vefsíðu Sambandsins: https://www.samband.is/verkefnin/althjodamal/european-city-facility-verkefni/

Íslenskum sveitarfélögum stendur nú aftur til boða að sækja um fjárhagslegan og tæknilegan stuðning til að flýta fyrir fjárfestingum í sjálfbærri orku og loftslagsaðgerðum.

Styrkir til að útbúa grænar fjárfestingaráætlanir

Markmiðið með verkefninu er að skapa betri forsendur fyrir greiningu, upplýsingamiðlun og upplýsta ákvörðunartökutöku hjá sveitarfélögum og öðrum hagaðilum.

Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra, Daði Már Kristófersson fjármála- og efnahagsráðherra og Benedikt Árnason ráðuneytisstjóri forsætisráðuneytisins fyrir hönd ríkisins, Jón Björn Hákonarson formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga og Margrét Kristín Indriðadóttir sviðsstjóri hjá Hagstofu Íslands skrifuðu undir samkomulagið.

Upplýsingaveita sveitarfélaga er sameiginlegur gagnagrunnur ríkis og sveitarfélaga sem heldur utan um samræmdar fjárhagsupplýsingar sveitarfélaga. Samband íslenskra sveitarfélaga hefur leitt umfangsmikla endurhönnun upplýsingaveitunnar og mun taka yfir gagnasöfnun frá Hagstofu Íslands.

Samkomulagið felur í sér að Upplýsingaveitan verði rekin sem sameiginlegt verkefni samningsaðila en að Sambandið annist þróun, rekstur og hýsingu. Stýrihópur skipaður fulltrúum allra aðila mun fara með stefnumótandi ákvörðunartöku um áframhaldandi þróun og rekstur kerfisins.

Þá verður lögð áhersla á að tryggja áreiðanleika og samfellu í opinberri gagnaöflun. Hagstofa Íslands mun áfram hafa aðgang að gögnum Upplýsingaveitunnar svo stofnunin geti sinnt lögbundnu hlutverki sínu við söfnun, vinnslu og miðlun opinberra hagtalna..  

Upplýsingaveitan hefur verið þróuð og endurhönnuð undanfarin misseri og er hluti af stærra verkefni sem miðar að því að auka sjálfvirkni í skilum fjárhagsupplýsinga, bæta gæði gagna og samanburð milli sveitarfélaga.

Sambandið hefur, ásamt ríkinu og Hagstofu Íslands, undirritað samkomulag um endurbætur, þróun og rekstur á Upplýsingaveitu sveitarfélaga.

Leitarniðurstöður

Samkomulag undirritað um þróun og rekstur Upplýsingaveitu sveitarfélaga

Samband íslenskra sveitarfélaga

Leitarniðurstöður

Sam­komu­lag und­ir­rit­að um þró­un og rekst­ur Upp­lýs­inga­veitu sveit­ar­fé­laga

Samkomulag undirritað um þróun og rekstur Upplýsingaveitu sveitarfélaga