Hags­mun­ir sveit­ar­fé­laga á liðn­um þing­vetri

Sambandið sendi 27 umsagnir til þingsins á liðnum þingvetri og eru þær aðgengilegar á heimasíðu Sambandsins.  

Helstu mál sem Sambandið telur rétt að vekja athygli sveitarfélag á eru eftirfarandi: 

1. Tilfærsla verkefna heilbrigðiseftirlita til ríkisins 

Með samþykkt laga um stofnun atvinnuveganna og laga um breytingu á ýmsum lögum vegna einföldunar regluverks og aukinnar skilvirkni eftirlits með hollustuháttum og mengunarvörnum eru verkefni heilbrigðiseftirlita sveitarfélaga færð til ríkisins frá og með 1. janúar 2027. Ljóst er að um verulega breytingu er að ræða og nauðsynlegt að sveitarfélög hefji sem fyrst undirbúning. Sveitarfélög þurfa m.a. að skoða hvaða verkefni verða eftir á ábyrgð sveitarfélaga, hvernig þeim verður best fyrir komið í skipulagi sveitarfélaga og hvaða mannafla verði þörf til að sinna þeim verkefnum.  

Samkvæmt upplýsingum úr viðkomandi ráðuneytum er gert ráð fyrir að reglugerðir þar sem verkaskipting er nánar útfærð fari í samráð í sumar/haust og að jafnframt verði boðað til samráðsfundar með sveitarfélögum eftir sumarleyfi. Sambandið hefur ekki upplýsingar um hvenær það verður ljóst hvaða starfsfólki heilbrigðiseftirlita verður boðið starf hjá viðkomandi stofnunum en bindur vonir við að það skýrist sem fyrst eftir sumarleyfi.  

2. Skipan nefndar til að kanna aðbúnað barna sem vistuð voru fyrir atbeina stjórnvalda á einkaheimilum 

Skv. nýjum lögum er forsætisráðherra heimilt að setja  á fót nefnd til að kanna aðbúnað barna sem vistuð voru á vegum ríkis og sveitarfélaga á einkaheimilum. Þegar kostnaður við störf nefndarinnar, þ.m.t. þóknun nefndarmanna, liggur fyrir í lok hvers árs skal ráðherra ræða við Samband íslenskra sveitarfélaga með það fyrir augum að kostnaður skiptist til helminga milli ríkissjóðs og sveitarfélaganna, eftir atvikum fyrir tilstilli Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Áður en nefnd er skipuð og erindisbréf gefið út skal ráðherra hafa samráð við Samband íslenskra sveitarfélaga. Samkvæmt kostnaðarmati er gert ráð fyrir að rekstur nefndarinnar kosti 35 millj. kr. á þessu ári, 70 millj. kr. hvort árið 2027 og 2028 og 35 millj. kr. árið 2029.  

Nefndin hefur ekki verið sett á fót en Sambandið á von á að það verði gert í sumar eða í byrjun hausts. Þá er gert ráð fyrir að frumvarp um sanngirnisbætur verði lagt fyrir Alþingi í haust.  

3. Breytingar á lögum um verndar- og orkunýtingaráætlun 

Sambandið vekur sérstaka athygli á því að skv. nýjum lagabreytingum er búið að stytta þann tíma sem sveitarfélög hafa til að aðlaga gildandi skipulagsáætlanir að verndar- og orkunýtingaráætlun. Áður var sveitarfélagi heimilt að fresta aðlögun um tíu ár en búið er að stytta þann tíma í sex ár. Þá gat sveitarstjórn óskað eftir lengri fresti, allt að þremur árum, en búið er að stytta þann tíma í eitt ár.  

4. Stytting bótatímabils atvinnuleysisstrygginga 

Með breytinum á lögum um atvinnuleysistryggingar var lágmarsskilyrðum fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta breytt sem og að bótatímabil var stytt úr 30 mánuðum í 24. Sambandið lagði áherslu á að fylgst yrði vel með því hvaða áhrifa þetta hefði á fjárhag sveitarfélaga og er því gert ráð fyrir að fyrir 31. desember 2028 skuli ráðherra að leggja mat á áhrif breytinganna. Mikilvægt er því að sveitarfélög fylgist vel með hvaða áhrif þessi breyting hefur svo að til verði upplýsingar til að styðjast við þegar ráðuneytið framkvæmir matið.  

5. Framkvæmd öryggisráðstafana skv. dómsúrslausn 

Með nýjum lögum um framkvæmd öryggisráðstafana samkvæmt dómsúrlausn er skapaður skýr rammi um verkferla og ábyrgð á málaflokki sem skort hefur á lagaumgjörð sem er vel. Sambandið hefur bent á að eftir standi hópur einstaklinga sem er í umfangsmikilli og kostnaðarsamri 3. stigs þjónustu á vegum sveitarfélaga en hefur ekki hlotið dóm eða úrskurð og fellur því ekki undir lögin. Hefur Sambandið því óskað eftir áframhaldandi samtali við ríkið um stöðu þess hóps.  

6. Aðgengi að vefsetrum og smáforritum opinberra aðila 

Alþingi samþykkti ný lög um aðgengi að vefsetrum og smáforritum opinberra aðila. Markmið þeirra er að tryggja að vefsetur og smáforrit fyrir fartæki á vegum opinberra aðila séu aðgengileg öllum, einkum fötluðu fólki, með því að gera þau skynjanleg, nothæf, skiljanleg og traust. Með lögunum eru lagðar þær skyldur á opinbera aðila að gera vefsetur sín og smáforrit fyrir fartæki aðgengileg með því að gera þau skynjanleg, nothæf, skiljanleg og traust. Þá skulu opinberir aðilar  uppfæra reglulega yfirlýsingu um aðgengi á vefsetrum sínum og í smáforritum fyrir fartæki og koma á fót aðgengilegri leið fyrir notendur til að veita endurgjöf, tilkynna um vanefndir á aðgengiskröfum og biðja um upplýsingar sem eru undanskildar. 

7. Lög um sýslumann 

Með nýjum lögum um sýslumann sem taka gildi 1. janúar 2027 eru embætti sýslumanna sameinuð í eitt. Skv. lögunum ber sýslumanni að tryggja að hið minnsta 65% stöðugilda embættisins séu hverju sinni á landsbyggðinni. Þá skal ráðherra setja reglugerð, að höfðu samráði við Sambandið, um skipulag embættisins, þ.m.t. staðsetningu starfsstöðva og þjónustuframboð, með það að markmiði m.a. að fjölga störfum á landsbyggðinni og stuðla að jöfnu aðgengi að opinberri þjónustu.  

8. Lög um innviðafélag 

Með nýjum lögum um innviðafélag skal ráðherra koma á fót hlutafélagi um fjármögnun og uppbyggingu mikilvægra samgöngumannvirkja.  Tilgangur félagsins er að hrinda í framkvæmd uppbyggingu stórra þjóðhagslega mikilvægra samgönguverkefna og tryggja fjármögnun og hraðari framvindu slíkra framkvæmda. Sambandið hefur lagt áherslu á að haft verði samráð við sveitarfélögin, væntanleg veggjöld íþyngi ekki um of íbúum á viðkomandi svæði og horft verði til forgangsröðunar heimafólks við val á framkvæmdum.