04. jún. 2010

Úthlutun sæta í nefndir og ráð samkvæmt d‘Hondts reglu

  • pusl

Starfsmenn sambandsins hafa fengið fjölmargar fyrirspurnir að loknum sveitarstjórnarkosningum um úthlutun sæta í nefndir og ráð en samkvæmt 40. gr. sveitarstjórnarlaga gildir svokölluð d´Hondts regla um skiptingu þessara sæta þegar fram fer listakosning í nefndir.
Sú regla er fremur einföld og felur í sér að til þess að finna hve margir frambjóðendur hafa náð kosningu í nefnd skal deila í sætafjölda listanna með tölunum 1,2,3,4 o.s.frv. eftir því sem við á. Útkomutölur eru síðan skráðar fyrir hvern lista og fær sá listi fulltrúa sem hæsta útkomutölu hefur hverju sinni, þar til úthlutað hefur verið jafnmörgum fulltrúum og kosið er um. Ef tvær eða fleiri útkomutölur eru jafnháar skal hluta um röð frambjóðenda.

Ljóst er að miklu skiptir fyrir þá lista sem skipa minnihluta í sveitarstjórnum að gera sér grein fyrir því hvort þeir geti haft aukin áhrif í nefndakjöri með því að hafa samvinnu sín á milli um val á fulltrúum. Almennt má segja að framboðslistar sem aðeins eiga einn fulltrúa í sveitarstjórn geti haft mikinn hag af slíku samstarfi enda geta þeir ella staðið frammi fyrir því að fá jafnvel enga fulltrúa í nefndir og ráð sveitarfélagsins. Að neðan er dæmi frá sveitarfélagi þar sem er sjö manna sveitarstjórn. Við kjör í fræðslunefnd sveitarfélagsins eru boðnir fram þrír listar, þ.e. A-listi, sem á fjóra fulltrúa í sveitarstjórn, B-listi sem á tvo fulltrúa og C-listi sem á aðeins einn fulltrúa. Í þessu tilviki er A-listi öruggur um þrjá nefndarmenn og B-listi um einn. Hlutkesti ræður því síðan hver listanna þriggja fær fimmta nefndarmanninn. Ef B- og C-listi byðu hins vegar fram sameiginlegan lista væru þessir flokkar öruggir um tvo fulltrúa til samans.

Tafla1


*) Sætisnúmer í nefndinni


Kostir samvinnu verða enn augljósari þar sem sveitarstjórn er fjölmennari og samansett af fulltrúum nokkurra lista. Þannig má taka dæmi af níu manna sveitarstjórn þar sem einn flokkur hefur hreinan meirihluta. Við kjör í félagsmálanefnd getur Z-listinn tryggt sér fjóra fulltrúa ef minnihlutaflokkarnir vinna ekki saman eins og sjá má hér að neðan:

Tafla2


*) Sætisnúmer í nefndinni


Ef hins vegar Æ- og Ö-listinn standa sameiginlega að nefndarkjöri geta þeir tryggt sér einn fulltrúa í félagsmálanefnd. Einnig gætu Þ-, Æ- og Ö-listi boðið fram sameiginlegan lista og tryggt sér þannig tvo fulltrúa í nefndinni.

Rétt er að taka fram að lokum að víða í sveitarstjórnum reynir ekki á kjör í nefndir og ráð með þeim hætti sem að framan er lýst. Ástæðan er sú að fulltrúar flokkanna hafa þá náð samkomulagi um að leggja fram tilnefningarlista með nöfnum fulltrúa í nefndir sem síðan er samþykktur samhljóða í sveitarstjórn.