Aðildarviðræður við ESB
Sambandið fylgist náið með gangi aðildarviðræðna við ESB og á fjóra fulltrúa í samningahópi um byggða- og sveitarstjórnarmál. Formaður sambandsins er varaformaður þess hóps. Sambandið á einnig fulltrúa í samningahópi um EES-mál.
Ljóst er að áhrif aðildar á sveitarfélög yrðu umtalsverð. Ekki yrði um miklar viðbætur að ræða á löggjafarsviðinu frá því sem EES-samningurinn gerir ráð fyrir heldur á sviði byggðamála þar sem aðild myndi opna fyrir aðgang að byggðasjóðum ESB og bjóða upp á ýmis sóknarfæri í byggða- og atvinnuþróunarmálum. Sveitarfélögin gætu orðið mun virkari á því sviði og ekki eins háð ríkinu. Það er þó mjög mikilvæg forsenda að sveitarfélögum takist að byggja upp öflugri stjórnsýslu og svæðisbundið samstarf til að nýta sér sóknarfærin. Landhlutasamtök sveitarfélaga og atvinnuþróunarfélög gætu gegnt þar lykilhlutverki. Þetta er líka forsenda þess að sveitarfélögum takist almennt að nýta sér alla þá miklu þekkingu og tengslanet sem þeim stæðu til boða ef til aðildar kemur, einnig í málaflokkum sveitarfélaga sem standa utan við löggjafarvald og byggðastefnu ESB.
Mikilvægt er að hafa í huga að það er ekki hægt að segja nákvæmlega fyrir um heildarávinning sveitarfélaga fyrr en samningsmarkmið Íslands hafa verið skilgreind og niðurstöður aðildarviðræðna liggja fyrir. Mikið veltur á að það takist að skilgreina Ísland á markvissan hátt í byggðastefnu ESB og byggja upp öflugar skipulagsheildir til að nýta sóknarfærin. Hér til hliðar er að finna ýmis gögn, þ. á m. ítarlega greinargerð um áhrif aðildar á sveitarstjórnarstigið sem unnin var í janúar 2009.
