Við þurfum öll að bera samfélagslega ábyrgð

Erfitt er að ímynda sér að heimili landsins og hinn almenni borgari finni fyrir því að efnhagskreppunni sé lokið, þótt „tæknilegum“ endalokum hennar hafi formlega verið lýst yfir. Samt sjást jákvæð teikn á lofti sem er af hinu góða. Bankahrunið og heimskreppan hafa leikið íslenskt þjóðlíf grátt og enn sér ekki fyrir endann á afleiðingum efnahagsöngþveitisins. Það er kristaltært að heilmikið vantar upp á að efnahagsástandið í landinu geti talist bærilegt fyrir heimilin og atvinnuhorfur landsmanna enda hefur ríkisstjórnin dregið lappirnar í enduruppbyggingu atvinnulífsins.

Drjúgur hluti þess árangurs sem hefur náðst er m.a. tilkominn vegna fórnarkostnaðar almennings og aðhaldsaðgerða ríkis og sveitarfélaga. Staða flestra sveitarfélaga landsins nú er önnur og mun verri eftir efnahagshrunið, þrátt fyrir að fjöldi starfsmanna sveitarfélaganna hafi tekið á sig beina og óbeina kjararýrnun. Þetta á jafnt við um hina almennu starfsmenn sveitarfélaga sem og stjórnendur þeirra.

Í takt við versnandi stöðu sveitarfélaga, stórra sem smárra, hafa laun bæjar- og sveitarstjóra lækkað um allt að 15% frá ráðningarsamningum sem gerðir voru eftir sveitarstjórnarkosningarnar árið 2006. Þá hefur auk þess fjöldi millistjórnendenda og annarra starfsmanna með mánaðarlaun yfir 250.000 krónum tekið á sig kjaraskerðingu. Áframhaldandi aðhald og niðurgreiðslur skulda eru mikilvægur hluti ábyrgrar enduruppbyggingar efnahagslífsins.

Markmið stöðugleikasáttmálans, sem launþegafélög landsins, atvinnurekendur, ríkisstjórnin og Samband íslenskra sveitarfélaga undirrituðu í Þjóðmenningarhúsinu 25. júní 2009, er að tryggja stöðugleika í íslensku efnahagslífi. Með sáttmálanum sameinuðust aðilar vinnumarkaðarins meðal annars um að eyða óvissu á vinnumarkaði með því að ljúka gerð kjarasamninga sem gilda til nóvemberloka árið 2010. Ein megin áhersla samningsins er að styrkja stöðu þeirra tekjulægstu í samfélaginu.

Stöðugleikasáttmálinn er ein helsta forsendan fyrir nýrri sókn í atvinnumálum og grunnur að bættum lífskjörum til framtíðar. Því er mikilvægt að sáttmálinn haldi þótt ýmis launþegafélög, samtök atvinnurekenda og ýmsir fleiri telji að sáttmálinn sé á ýmsan hátt genginn sér til húðar og margir, þ.á.m. undirritaður telji að ríkisstjórnin hafi staðið illa að uppbyggingu nýrra atvinnutækifæra. En vonandi eru sem flestir sammála um að sáttmálinn tryggi enn sem komið er hagsmuni þjóðarheildarinnar og beri því að virða hann út samningstímabilið.

Stöðugleikasáttmálinn fól í sér þjóðarsátt um að hækka einungis lægstu launin lítillega en ekki önnur laun. Það féllust allar stéttir á með því að undirrita sáttmálann þó margir og eflaust flestir séu mjög ósáttir við þróun mála. Hins vegar gera aðilar sáttmálans sér grein fyrir mikilvægi þess að ná niður kostnaði til að botninum verði sem fyrst náð í efnahagslegu tilliti þannig að leiðin þaðan verði upp á við.

Við Íslendingar þurfum öll sem einn að bera samfélagslega ábyrgð til að komast upp úr hinum djúpa dal efnahagskreppunnar.