Hagræðingaraðgerðir eru nauðsynlegar

Mikil umræða er um aðgerðir sveitarfélaga til að lækka rekstrarkostnað í skólamálum. Þegar þetta er skrifað ber hæst umfjöllun um grunnskólann og leikskólann en stutt er síðan áhyggjur vegna tónlistarskólans voru reifaðar og haldnir fundir vegna þess.

Þessi umfjöllun er skiljanleg og eðlileg. Það vill enginn standa í þeim sporum að þurfa að draga svo mikið úr rekstrarkostnaði að það komi niður á menntun barnanna okkar. Þess vegna er umræðan um leið mikilvæg, ekki vegna þess að aukinn þrýstingur skólasamfélagsins sé nauðsynlegur heldur vegna þess að umræðan um forgangsröðun og aðferðafræði við lækkun rekstrarkostnaðar á að vera eins opin og mögulegt er.

Sá alvarlegi misskilningur er þó í umræðunni og hefur sést í greinaskrifum að sveitarstjórnarfólk hafi ekki byrjað á öðrum aðgerðum en þeim að hagræða í skólakerfinu. Staðreyndin er sú að strax við hrun haustið 2008 brugðust sveitarfélögin mjög hratt við og hófu að lækka rekstrarkostnað þar sem því varð við komið. Laun stjórnenda voru lækkuð, fjárfestingar voru stöðvaðar eða dregið mikið úr þeim, viðhaldskostnaður var lækkaður og þannig mætti lengi telja.

Sveitarfélögin gáfu þá yfirlýsingu að þau myndu standa vörð um grunnþjónustuna og það hafa þau gert eftir bestu getu. Stærsti hluti útgjalda sveitarfélaga er vegna skilgreindrar grunnþjónustu og þar eru skólamálin með 50% af meðaltali. Þess vegna er óhjákvæmilegt að ná fram hagræðingu í skólamálunum rétt eins og í öðrum rekstri sveitarfélaganna. Hins vegar hefur verið lögð áhersla á að hlífa skólamálunum eins og hægt er og þar hefur verið minna skorið niður en í flestu öðru.

Samband íslenskra sveitarfélaga óskaði eftir samstarfi við menntamálaráðherra um breytingar á lögum og reglugerðum til að geta farið í tímabundnar hagræðingaraðgerðir. Þær gætu skv. tillögum sambandsins verið fólgnar í fækkun kennslustunda eða styttingu skólaársins. Aðeins væri verið að tala um tímabundnar aðgerðir eða þar til samfélagið færi að færast upp úr öldalnum sem kreppan skellti okkur niður í. Þá væri verið að tala um að fara til baka um nokkur ár varðandi tímafjölda eða lengd skólaársins. Við skulum ekki gleyma því að á síðustu 16 árum jafngildir fjölgun kennslustunda og lenging skólaársins tæplega tveggja ára lengingu grunnskólanámsins. Með þessum aðgerðum væri verið að verja skólastarfið, verja grunnþjónustuna og tryggja samræmdar aðgerðir þannig að skólabörn vítt og breitt um landið væru í sambærilegri stöðu. Þannig væri jafnrétti til náms best tryggt.

Því miður náðist ekki árangur í þessum viðræðum við menntamálaráðherra. Kennaraforystan leggst gegn öllum breytingum sem sambandið hefur lagt til og telur þær til skaða fyrir grunnskólanemendur. Tilgangur sambandsins er einmitt sá að fá samstarf við menntamálaráðherra um aðgerðir sem séu samræmdar og skaði ekki skólastarfið. Tekjur hafa lækkað, ríkið hefur fullnýtt alla skattstofna og ekki von um að ná í meiri tekjur. Því verður að lækka rekstrarkostnað og bestum árangri myndum við ná með því að samræma þær aðgerðir í samstarfi við menntamálaráðherra.